Bilans życiowy w starości

Bilans życia to inaczej podsumowanie minionego czasu. I chociaż takich podsumowań można dokonywać na każdym etapie życia, to jednak spojrzenie całościowe, połączone z pytaniem o sens egzystencji jest typowe dla okresu starości i wyłaniającej się perspektywy śmierci. (więcej…)

autorki: Izabela Cymer, Ewa Drop, Stowarzyszenie Syntonia 24.06.2020
FacebookTwitterEmail

Spoglądaniu wstecz towarzyszy analiza zebranych doświadczeń. Przywoływane są sukcesy i porażki, a na końcową ocenę znaczący wpływ ma aktualne położenie i stan zdrowia.

Psychologia rozwojowa zwraca uwagę na fakt, że okres późnej dorosłości to czas zwiększonej refleksyjności i świadomości, że dobiega końca pewien etap życia, a ten najbliższy nie stwarza dobrych warunków ani do rozpoczynania nowych przedsięwzięć, ani do nadrobienia strat.

Bilansowanie życia może być cennym doświadczeniem i przyczynkiem do uporządkowania swoich spraw z przeszłości i teraźniejszości. Może inspirować do zmiany i wykorzystania pozostałych lat życia w taki sposób, który wcześniej nie był możliwy.

Niezwykle ważne dla osób starszych jest pozostawienie po sobie śladu w życiu  następnych pokoleń, przekazanie im tego, co stanowi dla nich wartość. Zdarza się, że okres refleksji ma wymierną wartość historyczną wyrażoną w formie autobiografii czy wspomnień. Częściej jednak jest to przekaz dotyczący wydarzeń z dziejów rodziny, list do bliskich czy testament.

Jeśli rozrachunek z przeżytych lat zakończy się pozytywnie, będzie determinować konstruktywną postawę wobec własnej starości i łatwiejsze przystosowanie do zmian związanych z wiekiem. Pogodzenie się z faktem, że niektórych celów nie udało się osiągnąć, bez pogrążania się w żalu nad tym, co bezpowrotnie minęło i zostało utracone, umożliwia skupienie się na teraźniejszości. Takie osoby są zazwyczaj nie tylko bardziej pogodne, optymistyczne, ale także spokojniejsze, a lęk przed śmiercią nie jest u nich tak intensywny.

Negatywne refleksje nad podsumowaniem życia skutkują niezgodą na swoją starość i mogą nasilać postawę wrogości wobec samego siebie i otoczenia. Powodują osamotnienie, wycofanie (bierność) i oczekiwanie na śmierć, jak na wyzwolenie. Takie osoby mogą też mniej chętnie przyjmować pomoc.

Ocena przeszłości nie zawsze jest jednoznaczna ze względu na zmiany priorytetów i uznawanych wartości życiowych oraz poziom osiągnięcia zamierzeń. Istotne znaczenie ma także dojrzałość emocjonalna osoby dokonującej bilansu oraz bieżący punkt odniesienia, czyli starość.

Nie każdy jest gotowy dokonać rozliczenia ze swoją przeszłością i obecnym życiem. Jeśli minione lata były naznaczone niepowodzeniami i trudnymi przeżyciami, gotowość do zmierzenia się z bólem psychicznym, cierpieniem czy rozpaczą, będzie odsuwana lub wypierana. Jeśli ktoś jednak zdecyduje się na taką analizę, może przyjąć postawę ubolewania nad sobą ponieważ trudno znieść fakt, że przeszłość się nie zmieni, a teraźniejszość nie zawsze daje możliwość, aby coś naprawić. Konfrontacja z upływem czasu może być bolesna także dlatego, że szanse na wprowadzenie zasadniczych zmian są niewielkie z powodu braku czasu, sił i możliwości powrotu do różnych tematów z przeszłości.

Na zakończenie warto dodać, że w świetle badań, oprócz aktualnej sytuacji i stanu zdrowia, znaczący wpływ na bilans życia ma również dzieciństwo, cechy osobowości, dotychczasowa postawa życiowa oraz strategie radzenia sobie z trudnościami osoby podejmującej się podsumowania swojej doczesności.

 


źródła:

Bilans życia i poczucie koherencji osób starszych w zależności od ich aktualnej sytuacji życiowej, Izdebski, P., Polak, A., w: Gerontologia Polska Tom 13, nr 3, 188–194.

Problemy psychologiczne osób w okresie starości. Cz. I. Najważniejsze wyzwania i trudności, Zawadzka D., Stalmach M., w: Hygeia Public Health 2015, 50(2): 298–304.

Wybrane problemy osób starszych, red. A. Nowicka, Wydawnictwo Impuls 2006.

Straś-Romanowska M.: Późna dorosłość. Wiek starzenia się. w: Harwas-Napierała B., Trempała J. (red.). Psychologia rozwoju człowieka. PWN, Warszawa 2000; 263–292. 7. Antonovsky A.: Rozwikłanie tajemnicy zdrowia.

Jezierski, K. Obraz dzieciństwa w późnej dorosłości.

 

autorki: Izabela Cymer, Ewa Drop, Stowarzyszenie Syntonia
Ogólna ocena:
0
ilość ocen: 0

Komentarze

0

Pobierz bezpłatny Poradnik dla Rodzin i Opiekunów Seniorów

Książka dedykowana jest wszystkim tym, którzy chcą zgłębić swoją wiedzę na temat opieki i wsparcia seniorów w codziennym życiu. Publikacja jest bezpłatna i zawiera praktyczne informacje dotyczące procesów starzenia, chorób związanych z wiekiem, opieki, rehabilitacji i pomocy socjalnej.