Diagnoza i terapia u osób starszych – problemy medyczne i etyczne (cz. I)

Problemy diagnostyki i terapii w gerontologii, ze względu na wieloaspektowość i bogactwo treści zostaną przedstawione w dwóch częściach. Poniżej część pierwsza. (więcej…)

Dr n. med. J. Twardowska-Rajewska – geriatra, gerontolog 14.06.2019
FacebookTwitterGoogle+Email

Polipatologia – polisymptomatologia – różnicowanie

Polipatologia to częste u osób starszych jednoczesne występowanie kilku chorób przewlekłych. Zazwyczaj są to choroby wynikające z niewłaściwego stylu życia człowieka epoki ponowoczesności – z „komfortu”, z nadmiaru jedzenia (kalorii), z braku aktywności fizycznej i stresorów psycho-emocjonalnych, czyli tzw. globalne choroby cywilizacyjne. W odpowiedzi na te problemy w 2015 r. powstała Sekcja Medycyny Stylu Życia (Lifestyle Medicine) przy Polskim Towarzystwie Zdrowia Publicznego, zajmująca się promocją i profilaktyką zdrowia.

Współwystępujące problemy metaboliczne (tzw. zespół metaboliczny X): otyłość (brzuszna), cukrzyca insulinoniezależna, dyslipidemia (patologiczny profil lipidowy) i nadciśnienie tętnicze – jako czynniki ryzyka rozwoju miażdżycy, prowadzą do jej powikłań narządowych. Powstają choroby serca (zawały), mózgu (udary, otępienie naczyniowe), choroby nerek, siatkówki oka, naczyń kończyn dolnych, jamy brzusznej. Generują one rozliczne objawy chorobowe, z którymi pacjent zgłasza się do lekarza: kardiologa, neurologa i psychiatry, nefrologa, okulisty, naczyniowca czy gastrologa.

Ponadto towarzysząca otyłości wszechobecna choroba zwyrodnieniowa stawów (zniszczenie chrząstek stawowych) i osteoporoza (m. in. z braku aktywności fizycznej) przebiegają z objawami, które współistnieją z symptomami kardiologicznymi czy neurologicznymi. I tak zawroty głowy, omdlenia mogą być objawem choroby serca czy mózgu, ale także problemu ortopedycznego (zmiany w kręgosłupie szyjnym). Męczliwość czy bóle głowy mogą zwiastować chorobę nadciśnieniową, ale także niedokrwistość lub depresję.

Zatem ten sam objaw może charakteryzować kilka różnych chorób, ale z drugiej strony – jedna choroba może przebiegać z kilkoma objawami, które występują także w wielu innych schorzeniach. I tu lekarz powinien przeprowadzić rozumowanie różnicujące, czyli tzw. diagnostykę różnicową, aby doprowadzić do rozpoznania choroby i ustalić właściwe leczenie.

Metody diagnostyczne – optymalizacja w geriatrii

Podstawą ustalenia diagnozy jest badanie lekarskie: wywiad (anamneza, badanie podmiotowe) i badanie fizykalne (przedmiotowe). Badania dodatkowe (laboratoryjne, obrazujące) powinny zgodnie z kanonem służyć wyłącznie potwierdzeniu badania lekarskiego. Dziś niestety, w miejsce wywiadu i badania fizykalnego, zleca się na początku badania dodatkowe. Powodem tego jest z jednej strony ograniczony czas wizyty lekarskiej, z drugiej – defekty kształcenia przeddyplomowego studentów, których nie uczy się podstawowych czynności diagnostycznych przy użyciu „narządów zmysłów” lekarza i jego rąk. Generuje to zbędne koszty i opóźnia w postawieniu diagnozy.

Postęp nauki i jej praktycznych zastosowań w opiece medycznej dostarczył wielu doskonałych, skomplikowanych, ale i kosztownych metod rozpoznawania. Są one jednak mniej lub bardziej inwazyjne i obciążają pacjenta często chorującego już i tak na wiele przewlekłych schorzeń. Przygotowanie do badania, przeprowadzenie go (niejednokrotnie w znieczuleniu ogólnym) i okres po badaniu, wymagają właściwego postępowania, uważności i troski. Co więcej, kwalifikując do każdego badania (szczególnie seniorów), należy oszacować korzyści i zagrożenia. Należy rozważyć czy informacje, których dostarczy badanie będą mogły być wykorzystane w procesie leczenia u indywidualnej jednostki. Bo jaka korzyść z ustalenia rozpoznania raka jelita grubego u osoby sędziwej z niewydolnością krążeniową, oddechową i np. po udarze mózgu, jeśli anestezjolog i chirurg zdyskwalifikują ją do zabiegu operacyjnego ze względu na bezpośrednie zagrożenie życia. Takie postępowanie nosiłoby znamiona diagnostyki uporczywej, nie skutkującej proporcjonalnym leczeniem. W geriatrii zatem zaczynamy od postawienia pytania, czy będziemy mogli podjąć leczenie przyczynowe, maksymalne – często bardzo obciążające ze względu na zły stan ogólny sędziwego pacjenta. Jeżeli tak, dopiero wówczas wybieramy najbardziej indywidualny, skuteczny sposób przeprowadzenia badań diagnostycznych. Wtedy możemy ustrzec się przed wspomnianą diagnostyką uporczywą, nieetyczną i wybrać najbardziej właściwe, nie pogarszające jakości życia i nie skracające jego trwania postępowanie.

 

Przeczytaj drugą część tekstu >>

Dr n. med. J. Twardowska-Rajewska – geriatra, gerontolog
Ogólna ocena:
0
ilość ocen: 0

Komentarze

0

Podobne artykuły

Pobierz bezpłatny Poradnik dla Rodzin i Opiekunów Seniorów

Książka dedykowana jest wszystkim tym, którzy chcą zgłębić swoją wiedzę na temat opieki i wsparcia seniorów w codziennym życiu. Publikacja jest bezpłatna i zawiera praktyczne informacje dotyczące procesów starzenia, chorób związanych z wiekiem, opieki, rehabilitacji i pomocy socjalnej.