Postawy wobec własnej starości

Postawa wobec własnej starości, czyli innymi słowy nastawienie do siebie jako człowieka starzejącego się zależy od wielu czynników m.in. finansowych, zdrowotnych, społecznych, rodzinnych, dotychczasowego stylu życia, a także osobowości i wykorzystywanych strategii radzenia sobie ze stresem, zmianami i kryzysami. (więcej…)

autorki: Izabela Cymer, Ewa Drop, Stowarzyszenie Syntonia 29.07.2020
FacebookTwitterEmail

Steuden (2012) wskazuje na dwa sposoby przystosowania się do starzenia – adaptacyjny i dezadaptacyjny. Pierwszy zapowiada osiągnięcie dobrostanu, pogodzenie się z ograniczeniami i nieuchronnościami ostatniego okresu życia oraz proaktywnym radzeniem sobie z trudnościami. Drugi polega na nadmiernej kompensacji tego, co jest stopniowo tracone lub na wycofaniu i zaniechaniu aktywności, bierności.

Wybór strategii przystosowawczej jest silnie podyktowany typem naszej osobowości.

Osoby o zintegrowanej konstrukcji psychicznej (dobrze funkcjonują psychospołecznie, zaangażowane, dbające o harmonię różnych sfer życia, otwarte na doświadczenie) będą doświadczały starości pogodnej. Będą także realistycznie oceniać swoje siły i ograniczenia oraz aktywnie poszukiwać wsparcia, jeśli takie okaże się potrzebne. Stosunkowo łatwo będzie im dostrzegać blaski starości i na nich będę skupiały swoją uwagę.

Osoby o osobowości pasywno-zależnej w starości będą miały silną potrzebę wspomagania, oparcia swojego życia na drugiej osobie. Jednocześnie zauważalne będzie wycofanie, bierność, regres. Tzw. starości zależnej doświadczają zwykle osoby pesymistycznie nastawione do życia, mające poczucie, że ich los zależy od innych i nie mają wpływu na to, jak wygląda ich życie. Pojawiać się będzie niskie zaangażowanie w kreowanie swojej sytuacji, a to może skutkować brakiem woli współpracy.

Z kolei postawa obronna wobec własnego starzenia charakteryzuje osoby, które przez całe życie miały wszystko pod kontrolą i skrupulatnie kreowały określony wizerunek samego siebie. W starości będą się więc starały być samowystarczalne, nadmiernie aktywne, a także będą ukrywać ewentualne trudności, tak „by nie stracić twarzy”. Zatem niechętnie przyjmą pomoc otoczenia, bo to oznaczałoby przyznanie się do słabości. Starość jest przez nich odbierana jako zagrożenie, a więc będą starały się robić wszystko, by zachować swój dotychczasowy wygląd i styl życia. Towarzystwo osób młodszych będzie budziło w nich złość wynikającą z zazdrości o utraconą już młodość i konfrontacją z tym, że czas upływa. Współcześnie takie osoby będą częściej poddawały się zabiegom medycyny estetycznej.

Postawa wrogości będzie przejawiała się w przerzucaniu odpowiedzialności oraz przekonaniu, że otoczenie ma złe intencje. U podłoża takich zachowań leży lęk, niepewność oraz wspomnienia sytuacji, z których nie udało się wyjść obronną ręką z trudności.

Wrogie nastawienie może być także skierowane do samego siebie. Negatywny bilans życia będzie pogłębiał frustrację, niskie poczucie własnej wartości i może skutkować autodestrukcją.

Podobne spojrzenie na postawy wobec własnego starzenia się wymienia A. Zych (1988, za: Szarota, 2004 oraz Zych, 1999) i tak:

  • rezygnację oraz izolację odnajdujemy w postawie pasywno-zależnej,
  • lęk przed starością i śmiercią oraz bunt wobec starzenia się leżą u podłoża postawy obronnej i wrogości,
  • w postawie zintegrowanej mamy akceptację starości.

W pracy z osobami starszymi warto znać sposoby w jaki człowiek przystosowuje się do starości. Rozumienie określonych postaw i ich przyczyn może złagodzić nasze wyostrzone spojrzenie na starszą osobę i jej zachowania, które niejednokrotnie odbieramy jako celowe i wymierzone przeciwko nam. Jest to także szansa na lepszą komunikację i wskazówka w jaki sposób budować dalsze, dobre relacje.

 


Bibliografia:

J. Kijak, Z. Szarota, Starość Między diagnozą a działaniem, Warszawa 2013.

S. Steuden, Psychologia starzenia się i starości, PWN, Warszawa 2011.

autorki: Izabela Cymer, Ewa Drop, Stowarzyszenie Syntonia
Ogólna ocena:
0
ilość ocen: 0

Komentarze

0

Podobne artykuły

Pobierz bezpłatny Poradnik dla Rodzin i Opiekunów Seniorów

Książka dedykowana jest wszystkim tym, którzy chcą zgłębić swoją wiedzę na temat opieki i wsparcia seniorów w codziennym życiu. Publikacja jest bezpłatna i zawiera praktyczne informacje dotyczące procesów starzenia, chorób związanych z wiekiem, opieki, rehabilitacji i pomocy socjalnej.