SKÓRA – pierwszy wyznacznik naszego zdrowia

Skóra, wbrew mniemaniu, że jest tylko „futerałem” i ważnym elementem estetyki wyglądu, jest narządem i pełni szereg istotnych funkcji dla całego organizmu. Oczywiście, chroni tkanki wewnętrzne przed urazami mechanicznymi, ale także zapewnia stałość temperatury wnętrza ciała, a więc pełni funkcję w termoregulacji. (więcej…)

Dr n. med. J. Twardowska-Rajewska – geriatra, gerontolog 31.10.2019
FacebookTwitterGoogle+Email

Skóra jako narząd

Poprzez „grę” naczyń włosowatych skóry, które kurczą się w niskiej temperaturze otoczenia lub rozszerzają w wysokiej, odbywa się oszczędzanie ciepła lub jego oddawanie. Organizm oddaje ciepło także przez kontakt z przedmiotami, z którymi ciało się styka, przez powietrze wokół siebie, ale także przez produkcję potu, który parując z naszej skóry, powoduje obniżenie jej temperatury. Im gorsza gra naczyniowa skóry i mniej gruczołów potowych – co charakterystyczne dla starszego organizmu – tym gorsza termoregulacja.

Skóra to również skomplikowany „narząd zmysłów”, zapewniający percepcję (odbiór) doznań temperatury, bólu, dotyku i ucisku. Odpowiednie receptory dla tych bodźców znajdują się w skórze, jednak ich sprawność z biegiem lat życia może być z różnych przyczyn gorsza.

Badając skórę, musimy oceniać:

  • jej barwę – zaczerwieniona lub blada, ziemista, sina, żółta czy woskowa; jako cecha konstytucjonalna lub chorobowa (w różnych rodzajach niedokrwistości, w chorobach metabolicznych, w zapaleniach, chorobach dermatologicznych, np. trądzik różowaty),
  • wilgotność – suchość lub przetłuszczenie,
  • ucieplenie (temperatura) – wzmożone lub obniżone (asymetryczne, np. kończyn dolnych może świadczyć o chorobach naczyń),
  • powierzchnię/strukturę – czy jest gładka czy szorstka (np. w schorzeniach gruczołów wydzielania wewnętrznego, awitaminozach),
  • ruchomość/napięcie – ujęcie w fałd skórny łatwiejsze w zwiększonej wiotkości, wyniszczeniu lub starości,
  • występowanie tzw. rozstępów skóry (ciąża, przytycie, choroby endokrynologiczne), cellulitu oraz innych zmian dermatologicznych,
  • pojawianie się zmian pochodzenia mikronaczyniowego (ogniskowe poszerzenia drobnych naczyń,  tzw. „pajączki”,  np. w marskości wątroby).

Poprzez skórę lekarz może również badać (oglądać lub wyczuwać dotykiem) jakość/stan dużych naczyń krwionośnych: tętnic (wyczuwanie tętna) i żył (poszerzenia, żylaki, wtórne zmiany skórne jako powikłania żylaków lub cukrzycy).

Inne ważne problemy dotyczące skóry:

  • Świąd skóry (wywoływany przez podprogowe bodźce bólowe) – najpopularniejsza dolegliwość, której przyczyn może być wiele: ukąszenia owadów, schorzenia alergiczne, typowe choroby skórne, ale także problemy wewnętrzne (choroby przemiany materii jak mocznica, żółtaczka, cukrzyca, hiperkalcemia, nowotwory).
  • Zmiany barwy skóry, czyli ogniskowe braki barwnika (tzw. hipochromie, do których należą: bielactwo wrodzone (inaczej: albinizm) uwarunkowane genetycznie oraz bielactwo nabyte) oraz stany zwiększonej, ogniskowej pigmentacji skóry – tzw. hiperchromie: mogą być wrodzone oraz nabyte: metaboliczne (u przewlekle dializowanych lub u ciężarnych – tzw. ostuda), fototoksyczne (polekowe), toksyczne (zawodowe) oraz pokrzywka barwnikowa, plamy soczewicowate złośliwe oraz starcze).
  • Kępki żółte (xantomata) popularnie obserwowane w zaburzeniach gospodarki lipidowej i lipidozach wrodzonych mogą być wysiewne, guzowate, płaskie na dłoniach, powiekach, pośladkach i wymagają diagnozy i leczenia chorób, których są objawem.

Skóra, włosy i paznokcie

Nie mniej ważny, aniżeli skóra, jest wygląd włosów i paznokci jako tzw. przydatków skóry.

Włosy – łysienie i nadmiar owłosienia

Łysienie (utrata włosów) może być wrodzone i nabyte (odwracalne lub nie, ograniczone jak łysienie plackowate, lub rozlane; nieodwracalne – bliznowaciejące, typu męskiego czy typu żeńskiego).

Nadmierne owłosienie (hirsutyzm) jest najczęściej pochodzenia endokrynologicznego (pochodzenia gonadalnego – zespół jajników wielotorbielowatych, guzy wirylizujące jajnika, pochodzenia nadnerczowego, hiperkortyzolizm, guzy wirylizujące nadnerczy).

Paznokcie – zmiany w wyglądzie i strukturze:

Przyczyny takich stanów mogą być różnorodne:

  • zaburzenia wrodzone (brak, zaburzenia rozwojowe, zmiany przerostowe płytki paznokciowej),
  • uszkodzenia nabyte, poprzez bodźce mechaniczne, fizyczne, chemiczne, biologiczne, leki, trucizny (cytostatyki),
  • schorzenia ogólnoustrojowe: choroby układu krążenia, oddechowego, pokarmowego, endokrynnego i niektóre choroby skóry,
  • czynniki nieznane.

Paznokcie mogą wykazywać zmiany w ukształtowaniu płytki paznokciowej, zarówno genetyczne jak i nabyte – chorobowe oraz wynikające z procesu starzenia:

  • skrócenie w chorobach genetycznych, zaklęśnięcie – wrodzone lub nabyte (w niedoborze żelaza, w niedożywieniu, marskości wątroby, chorobie Basedova, Addisona, w moczeniu rąk, pod wpływem substancji chemicznych),
  • palce pałeczkowate – paznokcie w kształcie szkiełka zegarkowego występują w schorzeniach krążenia, układu oddechowego, wątroby,
  • przerost paznokci – tzw. szponowatość.

Jak widać, wiele zmian skóry i jej przydatków jest objawem chorób narządów wewnętrznych (wątroby, nerek, gruczołów wydzielania wewnętrznego, zaburzeń odżywiania, tkanki łącznej, alergii), stąd konieczność szerokiej wiedzy i doświadczenia  lekarza dermatologa, ale także jego współpracy z innymi specjalistami (gastroenterolog, nefrolog, endokrynolog, diabetolog, dietetyk, reumatolog).

Jednak wraz z upływem lat „nasz futerał” traci na urodzie i na pierwszy rzut oka mówi o naszym wieku kalendarzowym z mniejszą lub większą dokładnością.

Czym zatem charakteryzuje się skóra osoby starszej  tzw. „zdrowej”?

Starzenie skóry – charakterystyczne fizjologiczne (niechorobowe) cechy:

  • zmniejszeniu ulega liczba włókien elastycznych, a warstwa naskórkowo-skórna (tzw. rozrodcza) staje się cieńsza,
  • obserwujemy pogrubienie warstwy powierzchownej, tworzonej przez zrogowaciałe (martwe) komórki naskórka,
  • zanikają gruczoły łojowe i potowe,
  • pojawiają się zmiany tzw. graniczne: brodawki nitkowate, łojotokowe, znamiona naczyniowe, plamy barwnikowe,
  • włosy tracą swą barwę – siwieją, rzedną, wypadają,
  • paznokcie stają się łamliwe, tracą gładkość i połysk.

Oczywiście obecność i zaawansowanie powyższych zmian jest bardzo zróżnicowana, tak jak i starzenie i starość są indywidualne dla każdego.

Jeśli przyjmiemy, że dziedziczność warunkuje tylko wokoło 30% stan naszego organizmu, to w jakim stopniu i jak na wygląd skóry można wpłynąć poprzez zamierzone działania?

Stan skóry bezsprzecznie zależy od stanu ogólnego organizmu. Zatem to całożyciowa profilaktyka i zdrowy styl życia odgrywają fundamentalną rolę.

„Poprawianie” wyglądu skóry

W ostatnich dziesięcioleciach problemem tym zajmuje się medycyna estetyczna, dermatologia estetyczna, chirurgia plastyczna i kosmetologia estetyczna – modne i wysoce komercyjne dyscypliny osiągają niekiedy doskonałe rezultaty, jednak są kosztowne i mogą prowadzić do patologicznego uzależnienia od ich procedur.

Dr n. med. J. Twardowska-Rajewska – geriatra, gerontolog
Ogólna ocena:
0
ilość ocen: 0

Komentarze

0

Podobne artykuły

Pobierz bezpłatny Poradnik dla Rodzin i Opiekunów Seniorów

Książka dedykowana jest wszystkim tym, którzy chcą zgłębić swoją wiedzę na temat opieki i wsparcia seniorów w codziennym życiu. Publikacja jest bezpłatna i zawiera praktyczne informacje dotyczące procesów starzenia, chorób związanych z wiekiem, opieki, rehabilitacji i pomocy socjalnej.